Verhalen

Ontstaansgeschiedenis van NaTerra.

Wij, Francine Satijn en Loek Mandaat hebben in 2004, een paar jaar voor onze pensionering, een oude vervallen wijnboerderij in Portugal gekocht. Toen we het kochten stond deze Quinta, al vijftien jaar leeg. De eerste vijf jaar hebben dan ook in het teken gestaan van ideeën verzinnen, plannen en verbouwen, al dan niet met hulp van onze Portugese medeburgers.

Maar tegelijkertijd verdiepten we ons in het Portugese leven en cultuur, die uiteraard op sommige punten heel anders is dan in Nederland. Al snel wist ik dat er o.a. grote verschillen waren hoe de mensen hier omgaan met (hun) sterven en de rituelen rondom het afscheid nemen bij een begrafenis. Die rituelen zijn totaal anders en worden door ons vaak als schokkend ervaren. Hier in Portugal worden de mensen over het algemeen meteen na hun sterven opgebaard in een rouwkapel, waar ze vervolgens 24 uur blijven. Daarna worden ze óf gecremeerd, maar er worden zeker in de dorpen nog veel mensen begraven. Dus binnen 48 uur.

Ik wist al snel dat ik dat mijn kinderen niet kon aandoen. Het is een ding dat je naar het buitenland trekt, maar ík vind althans, dat je dan alles moet doen om het voor je kinderen gemakkelijker te maken als er een van de twee overlijdt en dat ze in ieder geval de kans moeten krijgen om daarbij aanwezig te zijn. Ik besloot daarop precies uit te zoeken, wat nu precies de cultuur hier is in Portugal is en hoe de wet luidt, (dus de mogelijkheden zijn). Dat was een avontuur. Ik wilde een afspraak maken bij een begrafenisondernemer voor een gesprek, maar zo gaat dat niet. Er was nog nooit iemand vragen komen stellen. En vragen had ik genoeg, zoals: ‘Kan je opgebaard worden?’ ‘Hoeveel tijd mag er zijn tussen het sterven en de crematie/begrafenis?’ en nog veel meer.

Bij alle vragen kreeg ik als antwoord: “Maar zo doen we dat hier niet.” of “Dat is duur.” Ook toen we een bijeenkomst op een school hadden rondom dit thema, waar o.a. een begrafenisondernemer en een priester bij aanwezig waren, was dit het standaard antwoord: “Zo doen we het hier niet.” Daarnaast hoorde ik ook wel schokkende verhalen, waarin een geliefde binnen 48 uur gecremeerd werd en mensen verbijsterd in het crematorium stonden, waar geen enkele ceremonie mogelijk was. (Het kan wel, maar je moet dit zelf organiseren.)

Inmiddels wist ik dat (bijna) alles wettelijk mogelijk is, maar dat de meeste (dorps)begrafenisondernemers zich niet kunnen inleven in de andere gewoontes rondom de dood. Daarbij spreken ze lang niet allemaal Engels of een andere vreemde taal. En als je hulp vraagt of krijgt van je Portugese buren, gebeurt het dat ze weliswaar goed bedoeld, alles regelen, zoals zij het gewend zijn. En dat is beslist anders dan wij gewend zijn en in die zin traumatisch.

We hebben allerlei bronnen aangeboord en op het einde van onze zoektocht kwamen we in aanraking met een Portugese begrafenisondernemer, (Ricardo) die in Nederland was opgegroeid en dus vloeiend Nederlands spreekt (en Engels). Bij dit gesprek dacht ik onmiddellijk: deze man moeten we hebben. Hij weet uit eigen ervaring dat de Nederlanders andere gewoontes hebben en hij is bereid daar naar te luisteren en te doen wat er gevraagd wordt, indien dit wettelijk is toegestaan.

In 2012 hebben we een hulplijn opgericht NaTerra waarin we aanbieden om mensen bij te staan en zo de opgedane kennis te benutten. Inmiddels ben ik een aantal keren gevraagd om nabestaanden bij te staan. Dit is dankbaar werk.

..

..

..