Erfrecht

Wanneer je in Portugal woont en daar overlijdt zal de nalatenschap gewoonlijk worden afgehandeld door een Portugese notaris. Hierbij zal dan het Portugese erfrecht worden toegepast. Dit kan in sommige gevallen gunstig uitpakken voor de erfgenamen, aangezien Portugal reeds in 2004 de erfbelasting heeft afgeschaft. Maar het niet in alle gevallen de beste oplossing.

Portugees erfrecht.

Portugal kent twee soorten erfopvolging; wettelijk (zonder testament) en vrijwillig (met testament).

Laten we eerst eens kijken wat er gebeurt als je hier in Portugal geen testament hebt geregistreerd. In eerste instantie zal de nalatenschap worden verdeeld tussen wettelijke partner en kinderen van de overledene. Indien de overledene niet is getrouwd en geen kinderen heeft zullen de ouders de eerste begunstigden zijn. Wanneer ook deze zijn overleden kan worden gezocht naar broers, zussen, ooms, tantes, neven en nichten tot in de vierde graad.

Er is in Portugal geen standaard regeling die de langstlevende partner uit de wind houdt. De langstlevende partner erft de helft van het vermogen en de overgebleven helft wordt gelijkelijk verdeeld tussen de partner en de kinderen. Dit houdt in dat direct na het overlijden van een van de partners diens kinderen hun deel kunnen opeisen. In de praktijk komt het er dan op neer dat de langstlevende partner het huis zal moeten verkopen om aan die verplichting te kunnen voldoen. Vaak wachten de kinderen uit coulance op hun erfdeel tot de andere ouder of stiefouder is overleden, maar dit is geen wettelijk recht.

Testament

Wil je de langstlevende partner hiervoor beschermen dan zul je dus een testament moeten laten opstellen. Hiervoor zijn in Portugal twee mogelijkheden; een openbaar testament dat wordt opgesteld door een notaris en in zijn register wordt vastgelegd en een gesloten testament. Dit laatste wordt door de erflater (hij of zij wiens bezittingen na de dood moeten worden verdeeld) met de hand geschreven en ondertekend. Dit testament moet daarna bij een notaris ter goedkeuring worden voorgelegd.

Net als in Nederland en België geldt ook in Portugal dat echtgenoot en kinderen recht hebben op een legitiem deel van de erfenis. Je kunt hen dus niet geheel onterven.

Buitenlands testament

Wat als je nu in Nederland of België al eens een testament hebt laten opstellen? Zolang dit testament niet in Portugal is geregistreerd zal dit niet automatisch worden geraadpleegd. Je kunt je testament echter eenvoudig als gesloten testament, in welke taal dan ook, bij een notariskantoor laten registreren. Dit is vastgelegd in de ‘Lei Uniforme sobre a Forma de Um Testamento Internacional’.

Kosten

De prijs voor het opstellen van een testament, mits dit wordt gedaan door een zogenaamd openbaar notariskantoor, is € 159,-. Daarnaast kun je ook een gesloten testament bij een privé register laten registreren voor € 139,54. Let wel op: de prijzen kunnen flink oplopen wanneer je je door een advocaat laat adviseren of een particuliere notaris neemt. Klik hier voor een, door de orde van notarissen opgestelde, officiële lijst van openbare notariskantoren.

Buitenlands erfrecht.

Je kunt er ook voor kiezen om de wetgeving van je land van herkomst toe te passen op jouw nalatenschap. Dit kan in sommige gevallen betere condities opleveren. Houdt er wel rekening mee dat je deze wens ondubbelzinnig en uitdrukkelijk in een testament of speciale verklaring moet registreren. Indien het gekozen buitenlandse erfrecht in strijd is met de Portugese regels kunnen de instanties alsnog weigeren om deze bepalingen toe te passen. Denk hierbij aan discriminerende bepalingen op grond van geslacht of buitenechtelijk kind of het nalaten van een aanzienlijk bedrag aan je huisdier.

Wat te doen na overlijden?

Nabestaanden hebben tot 3 maanden na het overlijden de gelegenheid om de erfenis af te handelen. Daarvoor dient men dan in het bezit te zijn van:
• De overlijdensakte, die binnen 48 uur na overlijden geregistreerd is bij de burgerlijke stand;
• Een lijst van de erfgenamen, met kopieën van hun legitimatiebewijzen.

Het overlijden moet binnen drie dagen gemeld worden bij de Finanças . Hierbij moeten zowel de overlijdensakte als de lijst met erfgenamen en het legitimatiebewijs van de overledene worden overlegd.

Verdeling van de eigendommen. Indien de erfgenamen overeenstemming hebben bereikt dan dit eenvoudig geregistreerd worden bij de notaris of het ‘balcão de heranças’. Indien er geen overeenstemming is zullen wettelijke stappen ondernomen moeten worden.

Erfbelasting

Zoals gezegd kent Portugal geen erfbelasting. Wel is er een zogenaamd zegelrecht. Dit bedraagt ongeveer 10% van de waarde van de geërfde activa. Echtgenoot en kinderen zijn hiervan vrijgesteld, zij betalen dus niets.

Er zitten nog wel enkele addertjes onder het gras. Als je bijvoorbeeld onroerend goed nalaat en dit wordt direct na het overlijden verkocht, dan is het mogelijk dat de erfgenaam te maken krijgt met vermogenswinstbelasting op de verkoop. Dit kan oplopen tot ongeveer een kwart van de opbrengst.

Een andere valkuil is bijvoorbeeld de regeling waarbij een nieuwe ingezetene van Portugal een voertuig in kan voeren zonder betaling van extra belastingen. Voorwaarde is wel dat hij deze auto dan vijf jaar in bezit houdt. Komt de nieuwe bewoner te overlijden binnen deze vijf jaar dan is degene die de auto erft alsnog aansprakelijk voor het betalen van belasting als zijnde de volgende eigenaar.